“แอบส่องตลาด ชำเลืองมองโอกาส” ธุรกิจเพื่อผู้สูงอายุ ในเซี่ยงไฮ้ เจ้อเจียงและเจียงซู
“แอบส่องตลาด ชำเลืองมองโอกาส” ธุรกิจเพื่อผู้สูงอายุ ในเซี่ยงไฮ้ เจ้อเจียงและเจียงซู
 ในภาวะที่เศรษฐกิจจีนขยายตัวอย่างก้าวกระโดดและมีการแข่งขันสูง หลายคนคงมองว่า“ รถไฟสายโอกาส” สายนี้น่าจะถูกจับจองโดยเจ้าถิ่นและต่างชาติรุ่นเก๋าที่มาปักหลักไว้แล้ว แต่ดูให้ดีแล้วจะพบว่า บางธุรกิจที่เพิ่งเริ่มตั้งไข่อย่างธุรกิจเพื่อผู้สูงอายุ อาจจะเป็นตลาดที่ยังสามารถเข้ามาจับจองพื้นที่ได้อีก!



แม้ว่ารายได้เฉลี่ยผู้สูงอายุในจีนจะต่ำกว่ารายได้เฉลี่ยของผู้สูงอายุในประเทศพัฒนาแล้ว 5-10 เท่า (จีนเฉลี่ยอยู่ที่ไม่เกิน 1,000 USD/คน/ปี และประเทศที่พัฒนาแล้วเฉลี่ยอยู่ที่ 5,000 – 10,000 USD/คน/ปี) ใครหลายคนอาจคิดว่า ตลาดผู้สูงอายุในจีนคง “ลงทุนให้รวยได้ยาก” แต่อย่าลืมว่าประชากรผู้สูงอายุในจีนได้ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง เพราะนโยบายลูกคนเดียวที่ใช้ตั้งแต่ปี 1980 ได้ฉุดรั้งการขยายตัวประชากรผู้เยาว์ในจีนให้ลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยสหประชาชาติคาดการณ์ว่าปี 2030 ประชากรผู้สูงอายุในจีนจะเพิ่มสูงกว่า 210 ล้านคน และในปี 2015 นี้จะกลายเป็นประชากร 1 ใน 4 ของประชากรทั้งหมด ดังนั้นจึงเป็นสาเหตุให้ตลาดจีนเป็นตลาดที่น่าจับตามองเป็นอย่างยิ่ง!

ผู้สูงอายุในเขตเศรษฐกิจ 3 ยักษ์ใหญ่ แนวโน้มเป็นอย่างไร?

เรามาลองมองดูจำนวนประชากรผู้สูงอายุใน เขตเศรษฐกิจในเซี่ยงไฮ้ เจียงซู และเจ้อเจียงกันบ้าง เมื่อปี 2014 ประชากรผู้สูงอายุหรืออายุมากกว่า 60 ปีในเซี่ยงไฮ้ เป็นตัวเลขมากกว่า 1 ใน 4 ของประชากรทั้งหมด ส่วนเจียงซูมีประชากรผู้สูงอายุกว่า 20.57 % ในสิ้นปี 2014 ทวีคูณเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และเจ้อเจียงมีประชากรผู้สูงอายุกว่า 18.63% ของประชากรทั้งหมด และพื้นที่เขตเศรษฐกิจเหล่านี้ ปี 2040 จำนวนผู้สูงอายุจะเพิ่มปริมาณขึ้นเป็น 3 เท่า ของปัจจุบัน


การเพิ่มของประชากรผู้สูงอายุส่งผลให้ทางการเซี่ยงไฮ้ชี้ว่า ในปัจจุบันภาระการดูแลในครอบครัวสมัยใหม่มีแนวโน้มยุ่งยากมากขึ้น เพราะผู้นำครอบครัวต้องแบ่งเวลาทำงานและกลับมาดูแลพ่อแม่ มิหนำซ้ำยังต้องดูแลครอบครัวปัจจุบันของตนอีกด้วย ผู้สูงอายุนั้นมีความต้องการซับซ้อน ซึ่งผู้นำครอบครัวจำเป็นต้องไขว่คว้า จัดหามาให้ผู้เป็นที่รักของพวกเขา

เป็นที่น่าสังเกตว่าผู้สูงอายุก็เป็นนักช็อปตัวยง จากข้อมูลสถิติของ Taobao เว็บไซต์ซื้อขายออนไลน์ C2C ขนาดใหญ่ของจีนพบว่า ผู้คนที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปของพื้นที่เซี่ยงไฮ้ เจียงซู และเจ้อเจียง ใช้เงินกว่า 4,600 หยวน ในการซื้อกล้องถ่ายรูป DSLR มากกว่าผู้บริโภคอายุน้อยกว่า 50 ปีลงไปถึง 2 เท่า ผู้สูงอายุปัจจุบันนิยมซื้อสินค้าออนไลน์มากขึ้น ทำให้บริษัทแม่ B2B อย่าง Alibaba ต้องเน้นโฆษณาสินค้าเพื่อผู้สูงอายุเพื่อป้อนให้ตลาดผู้ค้าคนกลางอย่าง Taobao มากยิ่งขึ้น และในส่วนธุรกิจ B2C อย่าง Jing Dong เองต้องปรับตัวให้เข้ากับกลไกการตลาดปัจจุบันที่เน้นผู้บริโภคผู้สูงอายุมากขึ้น


เรามาลองดูกันว่าธุรกิจอะไรจะเป็นโอกาสของธุรกิจไทย!?

พฤติกรรมการใช้สอยของผู้สูงอายุในเขตเศรษฐกิจ เช่น เซี่ยงไฮ้ เจ้อเจียง และเจียงซูนั้น เนื่องจากเป็นเขตเศรษฐกิจที่มีความเจริญค่อนข้างมากแห่งหนึ่งของจีนดังนั้น พบว่า พวกเขายอมใช้จ่ายในเรื่องสุขภาพ ความบันเทิง เป็นส่วนใหญ่ ดังนั้นเราสามารถแบ่งความต้องการเป็น 2 ส่วน คือ สินค้าเพื่อสุขภาพและสินค้าเพื่อความบันเทิง

1.สินค้าเพื่อสุขภาพ
1.1 ผู้สูงอายุต้องการสินค้าเพื่อให้สุขภาพตนเองแข็งแรง จากข้อมูลเว็บไซต์วิทยาศาสตร์และสังคมพบว่า ผู้สูงอายุจีนราว 59% ออกกำลังกายประจำ ดังนั้นเราจะเห็นว่าสินค้าที่จำเป็นต่อผู้สูงอายุ มักจะเป็นสินค้าที่ช่วยให้การออกกำลังกายของผู้สูงอายุให้ง่ายขึ้น เช่น เครื่องปั่นจักรยานออกกำลังกาย ลูกบอลโยคะ สายยืดออกกำลังกาย หรือแม้กระทั่งเครื่องใช้วัดความดัน น้ำตาลในเลือด ล้วนเป็นสิ่งที่ผู้สูงอายุจีนต้องใช้เป็นจำนวนมาก เป็นต้น

1.2 อาหารเพื่อสุขภาพ วัฒนธรรมการกินของคนจีนแต่ดั้งเดิม คือ การดื่มน้ำเต้าหู้ โจ๊ก และขนมแป้ง (饼) ประจำทุกเช้า แต่ด้วยการที่ผู้สูงอายุต้องออกไปซื้อสินค้าข้างนอกประจำคงไม่สะดวกนัก ในเซี่ยงไฮ้ เจียงซู และเจ้อเจียงนั้น ผู้สูงอายุจำนวนมาก ยังคงอาศัยอยู่ในบ้านสูงหลายชั้นที่ไม่มีลิฟต์ ลูกหลานพวกเขาจำเป็นต้องออกไปทำงานตอนเช้า คงยากหากพวกเขาต้องเดินทางออกไปเองทุกเช้าเพื่อซื้ออาหารมาประกอบอาหาร อาหารสำหรับ เพื่อสุขภาพที่สามารถทำให้พวกเขาสามารถบริโภคได้สะดวกคือ อาหารประเภทชงดื่มหรืออุ่นรับประทานได้ง่าย

1.3ยาบำรุง ในส่วนของยาบำรุงต่างๆ ปัจจุบันถูกนำเข้ามาจากต่างประเทศเป็นจำนวนมากเนื่องจากปัญหาเกี่ยวกับความปลอดภัยทางด้านอาหารและยา ที่ยังแก้ไม่ตก ในท้องตลาดปัจจุบัน สินค้าของจีนจำนวนมากยากที่จะเข้าถึงและตรวจสอบ การบริโภคสินค้าต่างประเทศจึงเป็นวิธีที่ชาวจีนส่วนใหญ่เลือกเพื่อแก้และตัดปัญหาออกไปได้ง่ายที่สุด เพราะเชื่อว่าสินค้าต่างประเทศได้รับการยอมรับและถูกตรวจสอบก่อนนำเข้าแล้ว

1.4 ครีมบำรุง เนื่องจากประเทศจีนเป็นประเทศที่มีภูมิอากาศแห้ง ดังนั้นผู้สูงอายุต้องการครีมบำรุง เพื่อช่วยให้ผิวของตัวเองชุ่มชื้นอยู่เสมอ เมื่อเราลองดูในตลาดจะพบว่าครีมที่ออกแบบเพื่อผู้สูงอายุนั้นมีน้อยมากและควรที่จะพัฒนาขึ้นเพื่อตลาดนี้โดยเฉพาะ จากผลสำรวจล่าสุดพบว่า ราคาที่ยอมรับได้ในการซื้อครีมบำรุงของผู้สูงอายุ ที่ต่ำกว่า 60 หยวน และผู้สูงอายุชอบที่จะเลือกสินค้าที่เป็นประเภทครีมนมมากที่สุด รองลงมาคือ ครีมโลชั่นและน้ำ

2.สินค้าเพื่อความบันเทิง

2.1 สินค้าที่ให้การบันเทิงและงานอดิเรก ผู้สูงอายุ เช่น กล้องถ่ายรูปหรือเกมส์ผ่อนคลายต่างๆ เช่น หมากล้อม หมากจีน มาจอง (Mahjong) เครื่องดนตรี เครื่องเล่นเพลง จิกซอร์ อุปกรณ์ตกปลา อุปกรณ์ปลูกต้นไม้และดอกไม้ อุปกรณ์เลี้ยงนก รวมถึงสัตว์เลี้ยงต่างๆ ซึ่งปัจจุบันก็มีการนำเข้าสัตว์เลี้ยงไทยเข้ามาจำนวนมาก อาทิเช่น แมวสยาม ปลากัดไทย นกขุนทอง หมูแคระ เป็นต้น

2.2 ของใช้เพื่อชีวิตประจำวัน เช่น ของใช้เกี่ยวกับวัฒนธรรม ของใช้ในบ้าน ของใช้เครื่องใช้ไฟฟ้า ยกตัวอย่างสมาร์ทโฟนที่วางขายยี่ห้อ Hisense ในจีนที่สนับสนุนระบบการช่วยเหลือทางการแพทย์และส่งข้อความอัติโนมัติถึงญาติเมื่อผู้สูงอายุต้องการความช่วยเหลือ เป็นต้น

2.3 แพ็คเกจท่องเที่ยวระยะใกล้ ก็ยังเป็นที่ต้องการมาก หากดูแลตัวเลขนักท่องเที่ยวปี 2015 จาก ททท. พบว่าตัวเลขนักท่องเที่ยวจำนวนมากที่ยังสนใจไปเที่ยวที่เมืองไทยอยู่เป็นจำนวนมากแต่แนวโน้มจะเป็นลูกค้า FIT (ท่องเที่ยวบุคคล) มากขึ้น และนักท่องเที่ยวจากเมืองที่มากที่สุด คือ เซี่ยงไฮ้ เป็นอันดับ 1 และ เจ้อเจียงและเจียงซู เป็นอันดับ 4และ 5 ตามลำดับ

หากคิดจะเจาะตลาดผู้สูงอายุจีนก็ต้องเข้าใจถึงธรรมชาติการเลือกซื้อของผู้สูงวัยด้วยเช่นกัน
แล้ว พวกเขาดูสินค้าอย่างไรกันบ้าง?

1...คุณสมบัติของสินค้าจำเป็นต้องออกแบบผลิตภัณฑ์ให้ผู้สูงอายุเข้าใจของวัตถุประสงค์หลักสินค้าโดยง่าย สถานะการใช้งานผลิตภัณฑ์ชัดเจน ไม่มีความซับซ้อน

2. ตัวแพ็คเกจมีความเรียบง่าย และควรมีการตกแต่งไม่มาก แต่ให้สะดุดสายตา ไม่มีความเป็นคอมพิวเตอร์กราฟฟิคมากจนเกินไป

3. เรียนรู้ง่าย ใช้ง่าย ไม่จำเป็นต้องให้ผู้สูงอายุต้องเรียนรู้ในการใช้ ให้ง่ายเข้าไว้ เพียงแค่เปิดกล่องผลิตภัณฑ์ก็สามารถใช้งานได้เลย

4. ดูปลอดภัยและน่าเชื่อถือ ยกตัวอย่างอุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น หม้อหุงข้าว เพียงแค่ผู้สูงอายุกดปุ่ม อุ่นข้าวก็สามารถใช้งานได้เลย และมีระบบป้องกันไฟฟ้ารั่วโดยจะตัดไฟให้อัติโนมัติ เป็นต้น

5. คุณภาพและราคาสินค้า คุณภาพดีมีมาตรฐาน สินค้ามีบริการหลังการขายที่ทั่วถึงและว่องไว ให้ผู้สูงอายุมีความเชื่อถือ เป็นต้น

ถึงแม้ว่าปัจจุบันการตลาดของผู้สูงอายุยังมีโอกาสมากสำหรับธุรกิจไทย แต่ด้วยเนื่องจากว่าการยอมรับผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ก็ยังคงต้องใช้เวลาให้ผู้บริโภคเชื่อใจในตัวของสินค้า ประเทศไทยของเราที่มีจุดแข็งทางด้านคุณภาพสินค้าที่ดี เป็นที่น่าเชื่อถือจากลูกค้าจากหลายประเทศ ดังนั้นจึงน่าจะเป็นโอกาสทางธุรกิจหนึ่งของไทย และในส่วนตัวบรรจุหีบห่อของผลิตภัณฑ์ ทางนักธุรกิจไทยยังต้องคำนึงถึงการออกแบบเพื่อให้เข้ากับวัฒนธรรมและความต้องการของผู้บริโภคอีกด้วย รวมถึงนโยบายทางการตลาดเอาใจลูกค้า จึงเป็นโจทย์ที่ให้นักธุรกิจไทยปัจจุบันต้องขบคิดกันอีกว่า เราจะทำอย่างไรเพื่อให้ตอบโจทย์ลูกค้าผู้สูงอายุชาวจีนและให้ติดตลาดต่อไป



จัดทำโดย นายกองพล กำจรสุขรุจี
ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน ประจำสถานกงสุลใหญ่ ณ นครเซี่ยงไฮ้

ข้อมูลอ้างอิง :
1. นสพ. Shanghai Financial News ฉบับวันที่ 20 มกราคม 2558 ในหัวข้อ “关注中国“银发产业”:阿里京东争相掘金”
2. สำนักข่าว Xinhua Net ฉบับวันที่ 10 เมษายน 2557 ในหัวข้อ “上海户籍老年人口比例达27% 高龄化趋势明显”
3. สำนักข่าวรัฐบาลมณฑลเจียงซู ประกาศ ณ วันที่ 16 มกราคา 2558 ในหัวข้อ “南京611位百岁老人全省排第五”
4. ศูนย์วิจัยประเทศจีน CIRN วันที่ 16 พฤกษภาคม 2557 ในหัวข้อ ”预计2020年浙江老年人口将达1186万人”
5.ศูนย์วิจัยสังคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศจีน ประกาศ ณ วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2556 ในหัวข้อ Care Design for "The Third Age"
6. ข้อมูลวิเคราะห์นักท่องเที่ยวจีน ททท. เซี่ยงไฮ้ ประจำปี 2015
7.เว็บไซต์ผู้สูงอายุ Huanghun วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2555 ในหัวข้อ ”长三角成为老年人网购最火爆地区”
8.ข้อมูลวิจัยครีมบำรุงสำหรับผู้สูงอายุ แนวโน้มปี 2015-2020 จาก Irinbank
25 กุมภาพันธ์ 2558

Back to the list

สาระน่ารู้อื่น ๆ