OTOP

สินค้าโครงการ " หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ " (One Tambon One Product) หรือที่คนไทยรู้จักกันในนาม OTOP นั้นถูกจำแนกโดยกระทรวงอุตสาหกรรมออกเป็น 6 ประเภทคือ

  1. อาหาร ครอบคลุมไปถึงอาหารสด และอาหารแห้ง
  2. สิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม อาทิ ผ้าทอ และผ้าพันคอ 
  3. เครื่องใช้และเครื่องประดับตกแต่ง อาทิ เครื่องปั้นดินเผา และเครื่องจักสาน 
  4. ผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ไม่ใช้อาหาร และยา อาทิ เครื่องสำอาง สบู่ และน้ำมันหอมระเหย
  5. เครื่องดื่ม อาทิสุรา น้ำผลไม้ และน้ำสมุนไพร
  6. ของที่ระลึก และศิลปะประดิษฐ์

ปัจจุบันสินค้า OTOP ของไทยเป็นที่ต้องการของตลาดในต่างประเทศ โดยเฉพาะสินค้าในกลุ่มเครื่องสำอาง เครื่องประดับเงินเฟอร์นิเจอร์ เครื่องใช้บนโต๊ะอาหาร และเคหะสิ่งทอ ซึ่งมีมูลค่าการส่งออกเพิ่มขึ้นเป็นลำดับโดยอาศัยปัจจัยจากการเป็นสินค้าส่งออกที่มีศักยภาพ เนื่องจากความนิยมของชาวต่างชาติในสินค้าภูมิปัญญาท้องถิ่นไทยซึ่งมีคุณค่า และเอกลักษณ์เฉพาะตัว ขณะที่ต้นทุนในการผลิตต่ำเนื่องจากค่าจ้างแรงงานถูก และใช้วัตถุดิบภายในประเทศ อีกทั้งรัฐบาลยังมีมาตรการส่งเสริม และสนับสนุนการผลิต และการส่งออกอย่างจริงจัง สินค้า OTOP ก็ยังมีอุปสรรคสำคัญไปขยายตลาดส่งออกของสินค้า การที่ผลิตขาดทักษะความชำนาญด้านการตลาดในต่างประเทศ เนื่องจากการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการประกอบธุรกิจอยู่ในวงจำกัด นอกจากนี้รูปแบบสินค้าไทยขาดความหลากหลาย และไม่ตรงกับความต้องการของผู้ซื้อ เนื่องจากผู้ผลิตขาดการพัฒนาด้านการออกแบบผลิตภัณฑ์ และบรรจุภัณฑ์ อีกทั้งการผลิตสินค้าบางประเภทโดยเฉพาะอาหารยังไม่ได้มาตรฐานตามที่ประเทศคู่ค้ากำหนด

กระทรวงการต่างประเทศร่วมมือกับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องทั้ง กรมพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย กระทรวงพาณิยช์ และกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสหกรรม ได้ร่วมกับสถานเอกอัครราชทูต สถานกงสุลใหญ่ของไทยในต่างประเทศ สนุบสนุนการพัฒนาสินค้า OTOP ของไทย และรายงานโอกาสสู่ทางการขยายตลาดสินค้า OTOP ในต่างประเทศ ความต้องการของสินค้า ตลอดจนจัดกิจกรรมเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของ OTOP ไทย โดยเชิญวิทยากรจากต่างประเทศมาให้ความรู้ และบรรยายสรุปสาระประโยชน์ต่างๆ อาทิ การตลาด การบรรจุหีบห่อ และการปกป้องทรัพย์สินทางปัญหา

OTOP ไทยในภูมิภาคเอเชีย

1. ประเทศญี่ปุ่น

เนื่องจากโครงการ OTOP ของไทยมีที่มาที่ไปจากประเทศญี่ปุ่น ประเทศที่ประสบความสำเร็จอย่างมาก ในการนำผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นมายกระดับ และมีการสานต่ออย่างต่อเนื่อง ทำให้ผู้ประกอบการได้มีโอกาสเปิดตัวให้คนในเมืองอย่างกรุงโตเกียวได้รู้จัก และสัมผัสกับผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นได้ไม่ยาก

แอนเทนนา ช็อป หรือ ศูนย์รวมสินค้า OTOP ของญี่ปุ่นจึงเกิดขึ้น และมีสาขากระจายอยู่ในกรุงโตเกียว ทั้งที่กินซ่าและชินจุกุ โดยที่กินซ่าที่กรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ได้พาตัวแทน OTOP บางส่วนจากประเทศไทยไปเยี่ยมชมที่ตึกโตเกียว โคสึ ไคกัง

ลักษณะของผู้ผลิตที่ขายสินค้า ณ แอทเทนนา ช็อป ในกินซ่านั้น มีทั้งที่เป็นฝ่ายจังหวัดมาเปิดร้านเอง เช่น จังหวัดโตยามะ และจังหวัดวากายามา ที่เปิดร้านเพื่อให้ข้อมูลในการไปเที่ยว และมีร้านสำหรับขายของด้วย อีกลักษณะหนึ่งจะเป็นร้านที่เอกชนมาเปิดแล้ว นำของดีของเด่นจากแต่ละเมือง หรือจังหวัดมาขายรวมอยู่ในร้านเดียวกัน หรืออีกลักษณะคือ เจ้าของตึกรับซื้อสินค้าจากบางจังหวัดมาขายเอง โดยร้านค้าที่น่าสนใจมีทั้งร้านโอซากา โทคุชิมา คางาวา โทโมนิ อิจิบะ และร้านเฮียวโงะ วากุ วากุ คัง

ซึ่งสินค้า OTOP นี้ทำให้ยอดขายของทางห้างเติบโตขึ้นถึง 1,000 เปอร์เซ็นต์ แต่ละปีมีคนเข้ามาเลือกซื้อของมากถึงประมาณ 77,000 คน ยอดขายอยู่ที่ประมาณ 75 ล้านเยนต่อปี แม้จะดูว่าไม่มากนัก ถือเป็นโครงการริเริ่มโดยภาครัฐที่ช่วยสนับสนุนให้ผู้ประกอบการ OTOP ได้มีพื้นที่สำหรับการแสดงทั้งสินค้า และสถานที่ท่องเที่ยวให้คนรู้จักกันมากขึ้น

สถานที่อีกแห่งหนึ่งที่ผู้ประกอบการไทยได้เยี่ยมชมคือ ดี47 มิวเซียม แอนด์ ดีพาร์ตเม้น ตั้งอยู่ในตึกฮิคาริเอะ ชิบุยา ในกรุงโตเกียว ซึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์จัดแสดงผลิตภัณฑ์ที่มีดีไซน์ของแต่ละจังหวัดของญี่ปุ่นเอาไว้ เพราะเป็นที่รู้กันว่าความโดดเด่นของผลิตภัณฑ์ญี่ปุ่นคือ การมีดีไซน์แต่ละเดือนก็จะมีธีมจัดแสดงที่แตกต่างกันไป เหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของการส่งเสริมผู้ประกอบการให้ได้มีพื้นที่ในการจัดแสดง และขายสินค้าครบทุกจังหวัดในที่แห่งเดียว และยังสามารถแสดงได้หลากหลายมุมมอง เป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนธุรกิจของผู้ประกอบการให้ได้มีพื้นที่รองรับสินค้า

และจากการพาคณะผู้ผลิตสินค้า OTOP ไทยกว่า 40 คน ไปเยือนญี่ปุ่น พร้อมทั้งเรียนรู้ธุรกิจ OTOP ของญี่ปุ่นด้วย ทำให้พอจะวิเคราะห์ได้ว่า สินค้าไทยในกลุ่มผู้ประกอบการกลุ่มนี้ที่มีแนวโน้มว่าจะเจาะตลาดญี่ปุ่นได้ คือ กระเจี๊ยบแปรรูป จาก จ.นครปฐม เพราะชาวญี่ปุ่นนิยมกินกระเจี๊ยบสดอยู่แล้ว และเดิมทีญี่ปุ่นมีการตั้งบริษัทรับซื้อกระเจี๊ยบจากชาวบ้านที่นครปฐมด้วย เพียงแต่มีความเข้มงวดในการคัดกรองด้านมาตรฐานกระเจี๊ยบ ทำให้มีกระเจี๊ยบที่ไม่ผ่านการคัดกรองเหลือจนนำมาแปรรูปอบกรอบเพื่อเพิ่มรสชาติที่หลากหลายได้ คาดว่าชาวญี่ปุ่นน่าจะชื่นชอบ

สินค้าที่ควรเปิดตลาดใหม่ในญี่ปุ่น คือ ไข่วิจิตร ซึ่งมีจุดเด่นสะดุดตาชาวต่างชาติเนื่องจากเป็นงานฝีมือจากไข่ที่มีชิ้นเดียวในโลก ทั้งกระเป๋า กล่องใส่ของ สร้อยคอ ที่ห้อยกระเป๋า ที่ถือว่าคุ้มค่า โดยการเยือนญี่ปุ่นครั้งนี้ถือเป็นโอกาสในการเปิดตลาดครั้งแรก หลังเป็นที่รู้จักในตลาดยุโรปแล้ว

สิ่งที่ OTOP ไทยได้เรียนรู้จากญี่ปุ่นคือ ช่องทางจัดจำหน่าย และกลไกในการจัดจำหน่ายสินค้า OTOP ที่แอนเทนนา ช็อป ห้างที่รวบรวมบรรดาสินค้า OTOP ต่างๆ ของญี่ปุ่นไว้ในที่เดียวกัน ซึ่งต่างจากสอนค้าของไทยที่มีโอกาสทำการตลาดเฉพาะช่วงของการออกงานเท่านั้น นอกจากนี้ยังเรียนรู้มิติของการออกแบบที่ได้แรงบันดาลใจจากวิธีคิดของคนญี่ปุ่น ซึ่งถ้าผู้ผลิตไทยขายสินค้าโดยมีเรื่องเล่ามีที่มาที่ไป จะทำให้สินค้ามีคุณค่ามากไม่ใช่แค่วัตถุดิบบวกกับกำไร

2. ประเทศจีน (นครคุนหมิง)

จากการจัดงานเทศกาลไทย ณ นครคุนหมิง เพื่อเปิดตัวสินค้า OTOP ระดับ 5 ดาว เป็นครั้งแรก ในต่างประเทศ ทำให้ทราบว่า มีชาวนครคุนหมิงกว่า 20,000 คน เข้าชมสินค้า และบริการทั้งผลิตภัณฑ์ผ้าทอมือ และเครื่องนุ่งห่ม เครื่องปั้นดินเผา เครื่องจักสาน เครื่องหนัง เครื่องประดับ ของตกแต่งบ้าน ของที่ระลึก ผลิตภัณฑ์สปา อาหาร และขนม

ทั้งนี้ สินค้าที่จะเจาะตลาดจีนได้คือ ผลิตภัณฑ์เสื้อผ้าปักเลื่อมซึ่งถูกเหมาซื้อหมดร้านตั้งแต่วันแรก และสินค้าที่น่าจะเปิดตลาดใหม่ในจีน เพราะได้รับความสนใจ และขายดี เช่น ผลิตภัณฑ์เสื้อผ้า ผ้าไหมไทย ของแต่งบ้าน ผลิตภัณฑ์ดอกไม้ และผลไม้ประดิษฐ์ สมุนไพร/สปา กระเป๋าหนังจระเข้ เครื่องประดับ สินค้าหัตถกรรมที่สวยงาม ผลิตภัณฑ์เครื่องจักสานจากกระจูด ส้มตำ ข้าวเหนียวมะม่วง และชาชัก โดยชาวนครคุนหมิงต่างเห็นว่างานเทศกาลไทยเป็นงานที่น่าสนใจ น่าตื่นเต้น และมีสีสันได้พบกับสินค้า และบริการที่โดดเด่นของไทย สินค้า OTOP ที่มีคุณภาพ กระแสตอบรับนี้ถือเป็นนิมิตหมายอันดีที่ทำให้ผู้ประกอบการ OTOP ไทยมีความมั่นใจมากขึ้นที่จะออกสู่ตลาดต่างประเทศ

ซึ่งการนำผู้ประกอบการสินค้า OTOP มาเข้าร่วมงานเทศกาลไทยครั้งนี้ เพื่อเสริมสร้างศักยภาพ และสร้างช่องทางการตลาด ทดสอบตลาด และขยายโอกาสทางการค้าสำหรับสินค้า OTOP ในการเตรียมความพร้อมสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน โดยสภาหอการค้าฯ จะพิจารณาจัดตั้งศูนย์จัดแสดง และจำหน่ายสินค้า OTOP ในนครคุนหมิง เพื่อเป็นช่องทางสำหรับการขยายตลาดสินค้า OTOP ในมณฑลยูนนาน และมณฑลตอนในของจีนต่อไป

3. ประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE): เมืองดูไบ

ในปัจจุบันซึ่งปัญหาภาวะโลกร้อนที่นับวันจะทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น กระแสความนิยมเกี่ยวกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และพลังงานจึงถูกจุดขึ้นในหลายประเทศ ที่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ก็เช่นกัน รัฐบาลยูเออีได้มีการรณรงค์ให้ประชาชนหันมาใส่ใจธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม อีกทั้งมีการสนับสนุนให้ประชาชนใช้ถุงช็อปปิ้งรีไซเคิลซึ่งมีจำหน่ายตามซูเปอร์มาร์เก็ต และกำลังได้รับความนิยมจากประชาชนทั่วไป

ดังนั้น สถานกงศุลใหญ่ของไทยในยูเออี จึงเล็งเห็นว่าสินค้า OTOP ที่สามารถผลักดันให้มีการนำเข้าจากประเทศไทยได้คือสินค้าที่สนับสนุน และส่งเสริมนโยบายดังกล่าวของรัฐบาลยูเออี เช่น กระเป๋าหญ้าแฝก หนึ่งในผลิตภัณฑ์ที่เป็นภูมิปัญญาสืบทอดกันมาของชาวไทย ทำจากวัสดุธรรมชาติที่สามารถหาได้ในท้องถิ่น มีรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่ทันสมัย และใช้ประโยชน์ได้ มีความคงทนสวยงาม อีกทั้งเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อการส่งออกอยู่แล้ว

และเมื่อสถานกงศุลฯ ได้สอบถามเป็นการภายในไปยังกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ สำนักงานดูไบเกี่ยวกับสินค้าไทยที่มีศักยภาพ พร้อมทั้งข้อมูลด้านการตลาด ก็พบว่าสินค้า OTOP ประเภทนี้มีโอกาสที่จะสามารถเติบโตได้ในยูเออี โดยต้องกำหนดผลิตภัณฑ์เป็นลักษณะของถุงอเนกประสงค์เพื่อใช้สำหรับการช็อปปิ้ง เนื่องจากแม้ในขณะนี้จะไม่มีการนำเข้า หรือจำหน่ายผลิตภัณฑ์ดังกล่าวในดูไบ แต่หากมีการส่งเสริม และการประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์ควบคู่ไปกับการออกแบบสินค้าให้ดูทันสมัยก็น่าจะมีช่องทางที่สามารถส่งออกไปยังตลาดในดูไบได้ไม่ยาก


ข่าวที่น่าสนใจ

  • ทางการกว่างซีจับมือภาครัฐและภาคเอกชนลุยโปรเจกต์ ผลไม้ออนไลน์ ผ่านเว็บไซต์อีคอมเมิร์ซ Taobao เสริมช่องทางระบายสินค้า สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับตัวสินค้า เพิ่มเม็ดเงินรายได้ให้แก่เกษตรกร
  • จากการที่กลุ่ม OTOP นำสินค้าบุกตลาดคุนหมิงในงานเทศกาลไทยถึง 2 ครั้ง ทำให้เราเห็นว่า นอกจากตัวสินค้าที่มีคุณภาพ และบรรจุภัณฑ์ที่สวยงามแล้ว ยังมีอีกหลายปัจจัยที่ทำให้สินค้าเหล่านั้นขายได้ในประเทศจีน โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเป็นสินค้าใหม่ และอยากทดลองตลาดจีน จำเป็นต้องผนึกกำลังภายใน และงัดทุกกลยุทธ์มาใช้อย่างเหมาะสม เพื่อให้ตัวสินค้าเข้าถึงผู้บริโภคได้เร็วที่สุด
  • ไต้หวันนำทัพสินค้า OTOP ทั้งขนมขบเคี้ยวและผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำทะเลที่มีชื่อเสียงของไต้หวันกว่า 150 ชนิดเข้าทดลองตลาดในนครหนานหนิง
  • OTOP ภาคใต้ 14 จังหวัด พร้อมด้วยจังหวัดเชียงใหม่ เชียงรายและแม่ฮ่องสอนร่วมใจเปิดตลาดอินเดียในงาน Thailand Trade Show ที่เมืองเจนไนกลางเดือนสิงหาคมนี้ คาดทำยอดขายทะลุเป้า งาน Thailand Trade Show...

  • สถานกงสุลใหญ่ไทย ณ นครคุนหมิง จัดงานเทศกาลไทย ณ นครคุนหมิง ประจำปี 2556 ระหว่างวันที่ 4-9 พฤษภาคม 2556 ณ ลานอเนกประสงค์ ศูนย์การค้า South Asia Top City โดยร่วมกับกรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย และสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย เปิดตัวสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) ระดับ 5 ดาว เป็นครั้งแรกในต่างประเทศ โดยนำเจ้าของผลิตภัณฑ์จาก 42 จังหวัด จำนวน 80 ราย มาออกงาน